Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 1

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rağbet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilgili ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli başlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazılan ve zamanla anonimleşatır bir nazım biçimidir. Türküler asıl flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki flaşörklere (üçlük veya ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

Türkünün belli başlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece nüshası bakımından bir sınırlama olmaz.

Türkülerin cesim çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Türküler bu şekilde umumın varlıkı olurlar ve umumın her kesimine hitap fail artistlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir musiki türüdür. Türküler çoğu sefer, bir tabiat vakaı ya da bir kahramanlık alınsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mahal adlarının, ayrıca mevzuların birlikte değişmiş olduğu görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak hâlleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakılırsa usulsüz ve usullü türküler olarak iki başkalık yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine meydan uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise ekseri temaşa havaları mahal kızılır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da fay üslup adı verilmektedir.

Türklerde çalışmalenen konulara bakılırsa bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına bakılırsa türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
önlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Külah türküleri
Doğa ve hayvan türküleri
Zeybek ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve kederklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri