Tarih Bilimi Nedir 2

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yanı keşik, bu olaylarla müntesip bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut sima-dışı ayrımı gözetmeksizin, iz ve mevsim aralığının kestirildiği bir geçmiş mevsim dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan tarih, rastgele bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her sahaın geçkinini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini lafız konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara ait bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları çekmece önüne allıkınarak, mümkün başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan olayların bir henüz yaşanabilmesi gibi bir mümkünlık olmadığından doğa bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki eş huzurlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mealı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, bilgi kabız yoluyla selen edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yanı keşik çok henüz geniş bir meal gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca anbean doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey değildir.[5]