Tarih Bilimi Nedir 4

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yerı nöbet, bu olaylarla ait bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut insanoğlu-dışı farkı gözetmeksizin, arz ve saat aralığının kestirildiği bir geçmiş saat dilimde, münasebet-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzlükın cemaziyelevvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli kelime konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilişik tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları oda önüne kırmızıınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan vakaların bir elan evetşanabilmesi kadar bir mümkünlık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki ortak muhaliflığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (valörı “tahkik”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen iktibas suretiyle olgun edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yerı nöbet çok elan geniş bir valör gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca yavaş yavaş huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden diğer bir şey bileğildir.[5]