Tarih Bilimi Nedir 8

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin huzurı düzen, bu olaylarla ilgili bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdemoğlu-dışı ayrımı gözetmeksizin, makam ve hin aralığının kestirildiği bir geçmiş hin dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzın evvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lakırtı konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara ilişik tüm bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları göz önüne allıkınarak, olabilir başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir elan yaşanabilmesi gibi bir olasılık olmadığından doğa bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar zıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (valörı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav transfer vasıtasıyla vukuf edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının huzurı düzen çok elan geniş bir valör içeriğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta anbean doğa bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey değildir.[5]