Tarih Bilimi Nedir 9

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin katı teselsül, bu olaylarla alakadar bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdem-dışı nüansı gözetmeksizin, yan ve dem aralığının kestirildiği bir geçmiş dem dilimde, münasebet-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her meydanın cemaziyelevvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli nutuk konusu evetğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara ilişik tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları boşluk önüne alınarak, muhtemel evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir henüz evetşanabilmesi kabil bir olasılık olmadığından natür bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki eş içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mealı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem iktibas vasıtasıyla haber edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının katı teselsül çok henüz geniş bir meal derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca zamanla natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]